Mặc dù thị trường kim loại quý gần đây có sự biến động ở mức cao do kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất, một yếu tố sâu xa quyết định xu hướng dài hạn của giá vàng vẫn đang tiếp tục phát triển—lượng vàng mua hàng năm của các ngân hàng trung ương toàn cầu đã vượt mức cao kỷ lục trong năm năm liên tiếp. Theo Báo cáo Khảo sát Dự trữ Vàng của các Ngân hàng Trung ương Toàn cầu năm 2026 do Hiệp hội Vàng Thế giới công bố, lượng vàng ròng mua của các ngân hàng trung ương toàn cầu trong nửa đầu năm đạt 485 tấn, tăng mạnh 23% so với cùng kỳ, lập kỷ lục cao nhất trong cùng kỳ. Xu hướng này không chỉ cung cấp một điểm neo giá trị vững chắc cho giá vàng và bạc giao ngay mà còn ngụ ý rằng hệ thống tiền tệ toàn cầu đang trải qua một sự thay đổi sâu sắc.
Logic sâu xa của làn sóng mua vàng của các ngân hàng trung ương
Việc các ngân hàng trung ương toàn cầu tích trữ vàng không phải là hành vi phòng ngừa rủi ro ngắn hạn, mà là sự điều chỉnh chiến lược dài hạn. Sau cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022, sự kiện phương Tây đóng băng dự trữ ngoại hối của Nga đã thay đổi nhận thức của các quốc gia về sự an toàn của tài sản bằng đô la Mỹ. Kể từ đó, các ngân hàng trung ương của các thị trường mới nổi, tiêu biểu là Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, đã bắt đầu giảm hệ thống tỷ trọng tài sản bằng đô la và chuyển sang tích trữ vàng. Dữ liệu năm 2026 cho thấy xu hướng này không hề chậm lại mà còn đang tăng tốc: Ngân hàng Trung Quốc đã mua vàng liên tục trong 20 tháng, với tổng lượng tích lũy vượt quá 300 tấn; Ngân hàng Ấn Độ theo sau, mua 88 tấn trong nửa đầu năm; ngoài ra, các nền kinh tế như Ba Lan, Singapore và Séc cũng tích cực tham gia thị trường.
Nhìn sâu hơn, làn sóng mua vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu bắt nguồn từ sự đánh giá lại hệ thống tín dụng của tiền tệ pháp định. Tổng nợ chính phủ toàn cầu hiện đã vượt quá 100 nghìn tỷ USD, các nước kinh tế lớn đang đối mặt với thâm hụt tài khóa cao và áp lực mất giá tiền tệ kéo dài. Vàng, với tư cách là tài sản dự trữ cuối cùng không có rủi ro tín dụng, ngày càng thể hiện chức năng "trọng lượng neo". Dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy tỷ trọng của vàng trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã tăng từ 8% vào năm 2010 lên 17% vào năm 2026, nhưng vẫn còn nhiều dư địa để tăng so với mức 50% vào những năm 1970.
Biểu hiện mới nhất của giá vàng và bạc giao ngay
Dưới sự hỗ trợ kép từ lợi thế mua vàng của các ngân hàng trung ương và sự suy yếu của chỉ số đô la Mỹ, tính đến thời điểm châu Á ngày 31 tháng 7 năm 2026, hợp đồng tương lai vàng COMEX giao dịch ở mức 2825 USD/ounce, tăng khoảng 21% so với đầu năm; vàng giao ngay giao dịch ở mức 2818 USD/ounce, biến động nhẹ 0.3% trong ngày. Về bạc, hợp đồng tương lai bạc COMEX giao dịch ở mức 38.6 USD/ounce, tăng 41% tính đến đầu năm, cho thấy hiệu suất ấn tượng hơn. Tỷ lệ vàng/bạc (số lượng bạc có thể mua với một ounce vàng) đã giảm từ 82 vào đầu năm xuống 73, phản ánh sự chú trọng nhiều hơn vào thuộc tính công nghiệp của bạc.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư cần lưu ý rủi ro biến động ngắn hạn. Chỉ số giá PCE của Mỹ được công bố trong tuần này hơi vượt dự kiến, khiến thị trường giảm bớt kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất vào tháng 9, dẫn đến sự phục hồi ngắn hạn của chỉ số đô la, gây áp lực lên giá vàng và bạc. Các nhà phân tích chỉ ra rằng mặc dù lượng mua dài hạn của các ngân hàng trung ương có thể cung cấp hỗ trợ đáy, nhưng không thể ngăn chặn sự giao dịch mua cao bán thấp của các quỹ đầu cơ ngắn hạn.
Các ngân hàng trung ương thị trường mới nổi vẫn là lực lượng chính
Xét theo khu vực, các ngân hàng trung ương châu Á đóng góp 71% lượng vàng được các ngân hàng trung ương toàn cầu mua, trong đó ba nước Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản chiếm tám phần châu Á. Điều đáng chú ý là Ngân hàng Nhật Bản, sau khi kết thúc chính sách lãi suất âm vào năm 2023, mặc dù quy mô dự trữ vàng của họ không thay đổi đáng kể, các quan chức Nhật Bản nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của vàng "như một vật neo tiền tệ" trước công chúng, và thị trường suy đoán rằng họ có thể tham gia làn sóng mua vàng trong tương lai. Đồng thời, các ngân hàng trung ương của các quốc gia tiêu thụ vàng truyền thống—các nước châu Âu—duy trì chiến lược ổn định nhưng tiến bộ. Tỷ lệ dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương Châu Âu và Ngân hàng Trung Quốc so với dự trữ ngoại hối của họ lần lượt ổn định ở mức trên 60% và trên 70%, nhưng không còn nhiều không gian để tăng thêm.
Bài học từ việc Ngân hàng Trung ương mua vàng cho nhà đầu tư cá nhân
- Xác nhận xu hướng dài hạn: Hành vi mua vàng của ngân hàng trung ương đại diện cho đánh giá thận trọng nhất của nguồn vốn chủ quyền về tính an toàn của tài sản. Khi xu hướng này đã hình thành, nó thường có tính liên tục và quán tính, cung cấp cho nhà đầu tư cá nhân một hướng đi "theo dòng chính".
- Phòng ngừa rủi ro tín dụng: Trong bối cảnh nợ toàn cầu gia tăng và xung đột địa chính trị thường xuyên, mối tương quan giữa vàng và các tài sản như cổ phiếu, trái phiếu vẫn còn thấp. Việc phân bổ 10%-15% vàng vật chất hoặc ETF vàng có thể giúp giảm biến động danh mục đầu tư một cách hiệu quả.
- Lưu ý logic khác biệt của bạc: Ngoài thuộc tính tài chính, bạc còn có thuộc tính công nghiệp, với nhu cầu mạnh mẽ từ các ngành như quang điện và điện tử. Độ co giãn giá của nó thường cao hơn vàng, nhưng điều này cũng có nghĩa là biến động lớn hơn. Nhà đầu tư cần phân bổ tỷ trọng dựa trên khẩu vị rủi ro của bản thân.
Triển vọng thị trường sau: Liệu lượng mua của ngân hàng trung ương có thể giữ giá?
Nhìn về nửa cuối năm, Hiệp hội Vàng Thế giới dự kiến lượng mua vàng của các ngân hàng trung ương trong năm có thể vượt mốc 1200 tấn, lập kỷ lục mới. Nhiều nhà phân tích cho rằng, với sự giao thoa của nhiều yếu tố như việc các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vào, căng thẳng địa chính trị và khả năng chống chịu của lạm phát, trung tâm giá vàng và bạc sẽ dần được nâng lên. Báo cáo mới nhất của Goldman Sachs đã nâng mục tiêu giá vàng năm 2027 lên 3200 USD/ounce, với lý do "quá trình phi đô la hóa hệ thống dự trữ toàn cầu vẫn chưa kết thúc".
Tuy nhiên, xu hướng ngắn hạn vẫn bị chi phối bởi lộ trình chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu dữ liệu kinh tế mạnh lên và việc cắt giảm lãi suất bị trì hoãn, giá vàng có thể hồi về mức hỗ trợ mạnh ở 2700 USD; ngược lại, nếu tín hiệu suy thoái trở nên rõ ràng, lực mua phòng ngừa rủi ro sẽ nhanh chóng đẩy giá vàng lên mức 2900 USD. Đối với nhà đầu tư cá nhân, thay vì cố gắng dự đoán xu hướng ngắn hạn, tốt hơn là nắm bắt xu hướng chắc chắn là "ngân hàng trung ương mua vàng", áp dụng chiến lược đầu tư định kỳ hoặc mua tích lũy theo đợt khi giá giảm để vững vàng và phát triển trong thị trường kim loại quý biến động.
(Bài viết này được tổng hợp dựa trên dữ liệu thị trường công khai ngày 31 tháng 7 năm 2026, chỉ mang tính chất tham khảo, không cấu thành lời khuyên đầu tư.)
