Ngân hàng trung ương mua sạch: Lượng mua vàng quý II đạt kỷ lục lịch sử

Ngày 28/7/2026, Hội đồng Vàng Thế giới công bố báo cáo mới nhất, cho thấy quý II năm nay các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua ròng 483 tấn vàng, tăng 78% so với cùng kỳ, phá vỡ kỷ lục mua vàng hàng quý. Trong đó, Trung Quốc, Ba Lan, Uzbekistan và Ấn Độ là những người mua chính, riêng Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã tăng thêm 152 tấn. Dữ liệu này ngay lập tức thổi bùng thị trường kim loại quý, giá vàng giao ngay ngày 27/7 đã vượt 5.200 USD/ounce, tăng hơn 32% trong năm.

Trong bối cảnh cục diện chính trị, kinh tế toàn cầu thay đổi sâu sắc, hành vi mua vàng quy mô lớn của ngân hàng trung ương mang ý nghĩa tín hiệu mạnh mẽ. Nó cho thấy ngay cả khi giá vàng ở mức cao lịch sử, các tổ chức chủ quyền vẫn coi vàng là dự trữ chiến lược không thể thiếu. Đối với nhà đầu tư cá nhân, 'Ngân hàng trung ương còn mua, tại sao tôi không thể mua?' trở thành logic mua vào trực quan nhất hiện nay.

Động lực 1: Làn sóng phi đô la hóa tăng tốc

Các nước thị trường mới nổi tiêu biểu như Trung Quốc, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ đang giảm sự phụ thuộc một cách có hệ thống vào tài sản bằng USD. Quy mô nợ của Mỹ năm 2026 vượt 40 nghìn tỷ USD, cùng với tiền lệ đóng băng tài sản nước ngoài của Nga, đã thúc đẩy các ngân hàng trung ương đánh giá lại tín dụng USD. Vàng, là đồng tiền cứng không có rủi ro vỡ nợ chủ quyền, trở thành lựa chọn hàng đầu thay thế trái phiếu Mỹ. Chuyên gia phân tích trưởng của Hội đồng Vàng Thế giới Ajay Mitra cho biết: 'Lượng mua vàng của ngân hàng trung ương đã vượt 400 tấn trong 4 quý liên tiếp, xu hướng này ít nhất sẽ kéo dài đến năm 2028.'

Động lực 2: Kỳ vọng lạm phát và mất giá tiền tệ

Mặc dù Fed đã cắt giảm lãi suất 3 lần trong năm 2026, lạm phát toàn cầu vẫn duy trì ở mức khoảng 4,5%. Lấy Trung Quốc làm ví dụ, CPI nửa đầu năm 2026 tăng 3,8% so với cùng kỳ, lãi suất thực tế của tiền gửi dân cư âm trong thời gian dài. Đặc tính chống lạm phát của vàng được kích hoạt đầy đủ trong môi trường như vậy. Dữ liệu lịch sử cho thấy, trong thời kỳ lạm phát trên 3%, tỷ suất lợi nhuận trung bình hàng năm của vàng vượt 12%.

Ngoài ra, các đồng tiền như Yên Nhật, Won Hàn Quốc, Lira Thổ Nhĩ Kỳ liên tục mất giá, thúc đẩy nhà đầu tư địa phương mua vàng để bảo toàn giá trị. Dữ liệu từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cho thấy, 7 tháng đầu năm 2026, nhà đầu tư cá nhân Nhật Bản mua ròng ETF vàng đạt 1,2 nghìn tỷ Yên, tăng 210% so với cùng kỳ.

5 lý do đầu tư vàng của nhà đầu tư cá nhân

Kết hợp môi trường thị trường hiện tại và đặc tính tự nhiên của vàng, việc nhà đầu tư cá nhân tăng cường phân bổ vàng có thể được hiểu từ 5 khía cạnh sau:

  • Phòng ngừa rủi ro, bảo toàn giá trị: Xung đột địa chính trị (như tình hình Ukraine diễn biến phức tạp, căng thẳng eo biển Đài Loan) làm gia tăng biến động thị trường, vàng có thể phòng ngừa hiệu quả rủi ro giảm giá của cổ phiếu và trái phiếu trong các sự kiện rủi ro cực đoan.
  • Phân tán rủi ro: Tương quan giữa các tài sản chính (cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản) thấp, tương quan dài hạn giữa vàng và S&P 500 chỉ là 0,15, tỷ lệ Sharpe của danh mục đầu tư thêm 10% vàng có thể tăng 0,3.
  • Chống lạm phát: Kể từ khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ năm 1971, sức mua của vàng duy trì ổn định, trong khi sức mua của USD đã bốc hơi 97%.
  • Sự chứng thực của ngân hàng trung ương: Ngân hàng trung ương toàn cầu liên tục mua ròng hơn 1.000 tấn trong 3 năm, phát tín hiệu thừa nhận giá trị mạnh mẽ.
  • Khoảng cách cung cầu: Sản lượng khai thác vàng toàn cầu tăng chậm lại 1,2%, trong khi nhu cầu tiêu dùng và đầu tư tại các thị trường mới nổi tăng với tốc độ CAGR 8%, khoảng cách cấu trúc hỗ trợ giá vàng dài hạn.

Cách chọn mua vàng? Cân nhắc giữa vàng vật chất và sản phẩm tài chính

Vàng vật chất (thỏi vàng, tiền vàng) vẫn là lựa chọn hàng đầu của nhà đầu tư cá nhân. Phí bảo hiểm của thỏi vàng tương đối thấp (phí bảo hiểm thỏi vàng chuẩn của Sở Giao dịch Vàng Thượng Hải chỉ 0,5%) và không có rủi ro tín dụng. Thích hợp nắm giữ dài hạn, phân bổ tài sản gia đình. Tuy nhiên cần lưu ý an toàn lưu trữ và chi phí thanh khoản. Nhiều ngân hàng năm 2026 đã tung ra dịch vụ 'Hòm bảo quản vàng', phí hàng năm chỉ 0,3% giá trị vàng lưu ký.

ETF vàng (như ETF vàng Hoa An, GLD) có tính thanh khoản cao, ngưỡng thấp, thích hợp giao dịch ngắn hạn hoặc tái cân bằng tài sản. Tuy nhiên phải chịu phí quản lý (thường 0,5%-0,8%) và sai số theo dõi. Hiện tại tổng quy mô ETF vàng toàn cầu đã vượt 450 tỷ USD, chiếm 25% nhu cầu đầu tư vàng.

Vàng giấy (vàng tài khoản ngân hàng) tiện lợi nhanh chóng, nhưng không thể đổi sang vàng vật chất, và một số ngân hàng đã hạ hạn mức giao dịch. Khuyến nghị nhà đầu tư tránh các sản phẩm đòn bẩy như hợp đồng tương lai vàng, vàng T+D, vì biến động quá lớn, nhà đầu tư không chuyên dễ bị cháy tài khoản.

Nhận định ngành: Xu hướng tăng dài hạn của vàng chưa dừng, nhưng biến động ngắn hạn cần cảnh giác

UBS, Goldman Sachs trong các báo cáo mới nhất đều nâng dự báo giá vàng cuối năm 2026 lên 5.500-5.800 USD. Citibank thậm chí đưa ra mục tiêu 6.000 USD. Nhưng rủi ro điều chỉnh sau khi tăng mạnh không thể bỏ qua. Ngày 21/7/2026, giá vàng giảm 4,7% trong một ngày, châm ngòi cho cuộc đấu tranh gay gắt giữa bên mua và bên bán. Chuyên gia phân tích vàng kỳ cựu Wang Wei cho biết: 'Giá vàng hiện tại đã phản ánh quá mức một số yếu tố tích cực, quá mua trên biểu đồ kỹ thuật nghiêm trọng, khuyến nghị nhà đầu tư sử dụng phương pháp đầu tư định kỳ để vào lệnh theo từng đợt, tránh mua đuổi.'

Từ góc độ phân bổ tài sản, tỷ lệ phân bổ vàng trong gia đình nên được kiểm soát ở mức 5%-15%, có thể điều chỉnh tùy theo khẩu vị rủi ro. Đối với người trẻ, dành 5% thu nhập hàng tháng để đầu tư định kỳ vào ETF vàng là một cách đơn giản và hiệu quả; đối với nhóm có giá trị tài sản trung bình cao, nắm giữ thỏi vàng vật chất kèm két sắt bảo hiểm chuyên dụng là an toàn hơn.

Cuối cùng cần chỉ ra rằng, vàng không phải là tài sản phi rủi ro. Xu hướng ngắn và trung hạn của nó chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như chỉ số USD, lãi suất thực tế, tình hình địa chính trị... Nhà đầu tư thông thường cần hiểu rõ khả năng chịu rủi ro của bản thân, tham gia đầu tư vàng một cách hợp lý, tránh chạy theo xu hướng mù quáng.